Nieuwe methode voor inschatten extreme risico’s bij banken

Een systematische bankencrisis, waarbij meerdere banken tegelijkertijd in grote problemen komen, veroorzaakt een enorme kostenpost voor de economie. Het is dus van groot belang dat toezichthouders en wetgevers zo’n crisis tijdig zien aankomen. Onderzoekers Martin Knaup en Wolf Wagner (Universiteit van Tilburg) ontwikkelden een methode, waarmee het extreme risico van banken beter kan worden ingeschat.

Zij beschrijven deze in hun paper ‘Measuring the Tail Risks of Banks’, dat op 1 juni 2010 is gepubliceerd. Tail risk is het risico dat een bank zoveel geld verliest dat hij failliet gaat. De bestaande methodes berekenen het ‘tail risk’ op basis van ervaringen in het verleden. Dit heeft als nadeel dat dit soort situaties weinig voorkomen en er dus weinig gegevens beschikbaar zijn. Bovendien kan de mate waarin een bank blootgesteld wordt aan extreme risico’s snel veranderen in de loop der tijd.

Perceptie van de markt
De onderzoekers presenteren een methode om te kwantificeren hoe kwetsbaar banken zijn, vóórdat het tail risk zich openbaart. Deze is gebaseerd op de ontwikkeling van marktprijzen, en gaat dus uit van de perceptie van de markt.

Uitgangspunt zijn de koersen van putopties, die ver ‘out-of-the-money’ liggen. Dit zijn opties die nog geen waarde hebben als je ze uitoefent: de uitoefenprijs van deze putoptie ligt dus flink lager dan de beurskoers. Pas als de beurs sterk daalt, krijgen deze putopties waarde. Hierdoor vormen ze een goede indicatie van wat de markt denkt.

Omgekeerd evenredig
Opmerkelijk is dat de onderzoekers hebben ontdekt dat het normale risico dat banken lopen (de normal times risk) omgekeerd evenredig is aan de extreme tail risk. Heeft een bank de normale risico’s voldoende afgedekt, dan kan het tail risk dus juist zeer groot zijn.

“Voor toezichthouders is het dus van groot belang om ook het tail risk regelmatig te toetsen”, zegt onderzoeker Wolf Wagner. “Zeker omdat banken voortdurend hun businessmodel veranderen, bijvoorbeeld door te handelen in innovatieve financiële producten. Een voorbeeld hiervan is de handel in subprime-hypotheken, vlak voor het uitbreken van de huidige crisis.”

De methode van Knaup en Wagner biedt hiervoor een objectief en eenvoudig instrument. “Het is echter niet verstandig om deze op zichzelf te gebruiken”, zegt Wagner. “Ook de markt kan er naast zitten. Maar als aanvulling op bijvoorbeeld de huidige stress tests is het een prima instrument, juist omdat deze vooruit kijkt en niet alleen inzoomt op de huidige situatie.”