Nederlandse ouderen vaak rooskleurig over eigen situatie

Nederlanders klagen lang niet zoveel als iedereen denkt. Vooral ouderen in Nederland  hebben in vergelijking met ouderen in veel andere Europese landen de neiging sneller te zeggen dat ze tevreden zijn. Dat blijkt uit het onderzoek Satisfaction with Social Contacts and daily activities of older Europeans dat uitgevoerd is door de Tilburgse hoogleraar Arthur van Soest en Eric Bonsang, collega-onderzoeker van de Universiteit van Maastricht. 

Nederlandse ouderen, samen met die uit Denemarken en Zweden, rapporteren het meest dat ze tevreden zijn over hoe ze hun dag doorbrengen. Polen, Grieken, Italianen en Tsjechen behoren tot de minst tevreden ouderen van Europa. De 65-plussers in Nederland halen vooral veel tevredenheid uit vrijwilligerswerk en hulp aan vrienden en buren.

Vrijwilligerswerk
Vrijwilligerswerk dat de ouderen doen blijkt niet alleen goed te zijn voor verenigingen waar ze dat doen, maar ook voor de ouderen zelf. De onderzoeksresultaten laten zien dat ze daar veel voldoening uit halen. De gepensioneerde Nederlanders geven daarnaast aan uiterst tevreden te zijn met hun sociale contacten met anderen. Alleen de Zweedse en de Deense gepensioneerden zien zichzelf als meer tevreden dan de Nederlandse. De Griekse 65-plussers zijn de hekkensluiters op dit vlak.

Overschatten
Toch is het maar de vraag of we de Nederlandse oudere zomaar kunnen geloven als die zegt tevreden te zijn. Van Soest en Bonsang hebben de ouderen die mee hebben gedaan aan het onderzoek steeds ook twee hypothetische gevallen gegeven en gevraagd naar hoe tevreden de mensen uit die fictieve voorbeelden zijn volgens de ondervraagden. De antwoorden op dezelfde voorbeelden verschillen systematisch tussen ouderen uit verschillende sociaaleconomische milieus. Dat duidt erop dat ouderen in sommige landen de neiging hebben te over- of onderschatten hoe tevreden ze zijn.

Van Soest en Bonsang laten zien dat, wil je een eerlijke vergelijking kunnen maken tussen de landen, je hiermee rekening moet houden. Zo ontdekten de onderzoekers dat de Nederlandse ouderen de neiging hebben snel antwoorden te geven als ‘tevreden’ als het over hun eigen situatie gaat. ‘Zeer tevreden’ kruisen ze niet zo vaak aan. Maar als ze antwoord moeten geven over de fictieve gevallen, dan kruisen geen andere Europese 65-plussers zo vaak ‘zeer tevreden’ aan als de Nederlanders.

Dat wijst erop dat de Nederlandse ouderen relatief vaak hun eigen situatie rooskleuriger zien dan ouderen in de andere onderzochte landen. Aangepast voor die neiging, blijken de Nederlandse ouderen dan ook behoorlijk op de ranglijst te zakken: van de derde plaats naar de voorlaatste plek. Alleen de Grieken zijn minder tevreden met hun sociale contacten.

Van Soest en Bonsang hebben onderzocht hoe tevreden ruim 2.700 ouderen in elf Europese landen zijn over enerzijds hun sociale contacten en anderzijds over hun dagelijkse activiteiten.