Mensen kiezen niet altijd wat goed voor hen is

Je zou verwachten dat we kiezen wat goed voor ons is. Dat de keuzes die we maken in ons eigen belang zijn. Veel economische theorieën en onderzoeken werken met dat principe en beleidsmakers maken wetten en regels op diezelfde basis. Maar we doen niet altijd wat goed voor ons is. Is de basis voor die economische theorieën dan wel gegrond? Nee, stellen de economen Patricio Dalton en Sayantan Ghosal van de universiteiten van Tilburg en Warwick. Zij onderscheiden verschillende soorten besluitnemers en geven inzicht in hoe daarmee om te gaan in onderzoeken.

Economen die ervan uitgaan dat mensen altijd kiezen wat goed voor hen is, negeren menselijk gedrag volgens Dalton en Ghosal. Deze economen gaan er onterecht vanuit dat mensen alleen maar voor een situatie kiezen als die goed is voor hun welzijn. Ook als dat een stresssituatie is. Deze specialisten adviseren de overheid dan - logisch - dat het aanpakken van die (slechte) situatie niet bevorderlijk is voor ons.

Stress
Dalton en Ghosal stellen dat we juist niet altijd kiezen wat goed voor ons is. We maken soms zelfs keuzes die ronduit slecht zijn voor onze gezondheid of financiële situatie. Er zijn genoeg rokers die het niet lukt te stoppen met roken. Ook geven we bijvoorbeeld vaak meer geld uit dan goed is voor onze portemonnee.

Consequenties
Dalton en Ghosal tonen aan dat het voor onderzoek belangrijk is hoe iemand kiest. De een ziet de consequenties van zijn keuze in, accepteert ze en neemt ze mee in zijn keuze. Volgens de economen kan iemand die op die manier kiest werkelijk inzien wat goed voor hem is. Zij noemen zo iemand een ‘standaardbesluitnemer’. Iemand daarentegen die de gevolgen van zijn keuze niet overziet en ze ook niet accepteert als ‘eigen schuld’ - in het jargon van Dalton en Ghosal een ‘behavioural besluitnemer’ - kan niet als basis dienen voor een economische theorie of een economisch rekenmodel. Beleidsmakers en onderzoekers zouden hier volgens Dalton en Ghosal rekening mee moeten houden.

Paternalistisch
Wat kunnen beleidsmakers met deze theorie? De economen stellen dat beleidsmakers binnen bedrijven of de overheid de beste keuzesituatie zouden moeten creëren voor werknemers of burgers. Dit kan met behulp van psychologische ondersteuning of stimulering anderszins. Binnen de klinische psychologie is deze theorie al lange tijd in gebruik volgens beide economen.