Keuzepensioen heeft de toekomst

De financiële crisis is een kans voor de pensioensector om zaken op orde te krijgen. Donner laat het Nederlandse pensioenstelsel doorlichten maar slaat daarbij het perspectief van de consument over, die toch de eerst betrokkene is. Twee onderzoekers reiken de aankomende minister van SoZaWe concrete handvatten aan voor een nieuw beleid. Tijd voor transparantie, inspraak en eigen keuzes.

Het is tijd voor (toekomstig) gepensioneerden om hun inspraak binnen pensioenfondsen vierkant neer te zetten en zelf te bepalen wat belangrijk is, stellen Alfred Slager van de Universiteit van Tilburg en Niels Kortleve (PGGM en onderzoeksinstituut Netspar).
Maar de pensioensector is niet echt ingericht op inmenging van de consument.
Een ander probleem is het paternalisme van de pensioenfondsen waar het Nederlandse stelsel onder lijdt. De inrichting van een pensioenfonds zelf is daar een mooi voorbeeld van. De deelnemer betaalt premies maar het geld is niet van hem. Hij kan de bestuurders die over dat geld gaan niet of nauwelijks kiezen. Verder zitten er in de pensioenregeling allerlei elementen waar hij wel voor betaalt, maar waar hij geen gebruik van gaat of kan maken.

Inspraak
Een succesvolle onderneming overleeft door producten te maken en diensten aan te bieden die consumenten waarderen en waar ze vrijwillig voor betalen, merken Slager en Kortleve op. Dat zou ook voor pensioenfondsen moeten gelden, stellen zij. Ze pleiten voor meer bemoeienis van Nederlanders met hun eigen pensioen. Hun voorstel: in de komende twee jaar (2010 en 2011) de pensioencontracten transparanter en eenvoudiger maken. Ook moet de aanpasbaarheid van de contracten vergroot worden waarbij, afhankelijk van de leeftijd, meer of minder risico’s genomen kunnen worden. Zo leren consumenten omgaan met de risico’s van pensioenen. En consumenten moeten een plaats krijgen in de pensioenfondsbesturen.

Alternatieve vormen
Van 2011 tot 2015 zouden de consumenten ‘echte inspraak’ moeten krijgen en zouden alternatieve vormen van pensioen(organisatie) ontwikkeld kunnen worden. Verder zou de benodigde informatievoorziening opgezet moeten worden zodat consumenten weten waarover ze beslissen, en zou wet- en regelgeving gecreëerd moeten worden om de invloed van de consumenten mogelijk te maken.

Tenslotte stellen Slager en Kortleve voor een ‘pensioen in natura’ in te voeren, waarbij levensstijlen als richtlijn gelden, in plaats van bedragen. “Consumenten hebben veel meer beeld van het leven dat ze willen leiden na hun pensionering dan van de daarvoor benodigde hoeveelheid geld”, merken de onderzoekers op.

Donner
Het Netspar-rapport is gericht aan de minister van Sociale Zaken & Werkgelegenheid. Donner heeft een onderzoek ingesteld naar pensioenfondsen in de toekomst, gezien vanuit verschillende perspectieven (commissies Don, Frijns en Goudswaard). Slager en Kortleve missen daarbij een onderzoek naar de mening van de consument. Ze hopen de minister van SoZaWe met hun paper concrete handvatten te geven voor een nieuw beleid.