Afkoop pensioenrisico’s door werkgevers: tegen welke prijs?

Bij pensioenfondsen trekken ondernemingen zich meer en meer terug als risicodragende partij. De risico’s in de financieringsopzet van pensioenfondsen worden daardoor verschoven naar de deelnemers. Ondernemingen dienen hiervoor de deelnemers te compenseren door het betalen van een afkoopsom. Dat stelt de Tilburgse hoogleraar Eduard Ponds met Roy Hoevenaars en Theo Kocken in het artikel Pricing risk in corporate pension plans: understanding the real pension deal. Ponds en Hoevenaars (Universiteit van Maastricht) werken ook bij de  grootste pensioenuitvoerder van Nederland, APG. Kocken is CEO van het risicomanagementbureau Cardano.

Steeds meer bedrijven verschuiven de risico’s van pensioenen van werkgevers naar de deelnemers. Oorzaken voor die trend zijn de vergrijzing, strengere boekhoudregels en de toenemende schaarste aan risicokapitaal.

Risico naar deelnemer
Een aantal Nederlandse ondernemingen heeft het pensioenfonds omgezet in een zogenoemde collectieve ‘Defined Contribution’ regeling, waarbij de risico’s geheel voor rekening komen van de deelnemers. Intergenerationele risicodeling blijft wel behouden, waardoor de risico’s in de financiering anders zijn verdeeld over de deelnemers en over de tijd dan in een individuele pensioenregeling. Recente voorbeelden in Nederland zijn de pensioenfondsen van DSM, AkzoNobel en SNS Reaal. Hier hebben de betrokken ondernemingen een storting gedaan ter compensatie van de risico’s die van de onderneming verschoven worden naar de overige partijen in het risicodraagvlak. Verwacht mag worden dat in de komende jaren bij meer pensioenfondsen de werkgever zich zal terugtrekken uit het risicodraagvlak.

Voorbeeld
In een voorbeeld tonen de auteurs aan dat deze risicoverschuiving binnen pensioenfondsen de werkgever een bedrag ineens kost van twaalf procent van de opgebouwde pensioenverplichtingen. Daarnaast gaat de werkgeversbijdrage aan het pensioenfonds vier procentpunt omhoog.

Afkoopsom
Volgens Ponds, Kocken en Hoevenaars dient de afkoopsom objectief bepaald te worden, en wel door moderne optie prijsstellings- en financieringstechnieken toe te passen. Met deze aanpak kunnen de onderhandelingen over een nieuwe pensioenregeling aanzienlijk worden versterkt. De vraag hoe deelnemers onderling de risico's verdelen kan ook worden beantwoord met behulp van deze technieken. Dezelfde technieken kunnen eveneens helpen bij het onderhandelen over pensioenregelingen buiten Nederland.

Het artikel Pricing risk in corporate pension plans: understanding the real pension deal is gepubliceerd in Rotman International Journal of Pension Management