Goede inzet van communicatiemiddelen van levensbelang in crisissituaties

Communicatie is cruciaal. Vooral tijdens humanitaire crises. Er staan immers mensenlevens op het spel. Maar waar moet deze communicatie aan voldoen? Dat onderzochten Willem Muhren, Gerd Van Den Eede en Bartel van de Walle van de Universiteit van Tilburg.

Voor het antwoord begaven zij zich naar Congo, een land geteisterd door humanitaire crises. Door middel van interviews met topmanagers van de diverse daar aanwezige humanitaire organisaties brachten zij in beeld hoe optimale informatie- en communicatie-uitwisselingen tot stand gebracht kunnen worden. Hulpverleners krijgen daardoor een goed beeld van wat er om hen heen gebeurt.

Veel en snel
In een crisissituatie gebeuren er vaak meerdere dingen gelijktijdig en met grote snelheid. Om in een dergelijke hectische en chaotische periode zo goed mogelijk te kunnen reageren, moet een humanitaire organisatie begrijpen  wat er precies aan de hand is. Belanghebbende partijen moeten elkaar daarom snel van de laatste gebeurtenissen op de hoogte kunnen stellen. Ook is het van belang dat informatiebronnen met elkaar vergeleken worden om de betrouwbaarheid ervan te testen. Tegenwoordig wordt getracht via radiocontact, sms en e-mail gelijktijdig en snel informatie tussen meerdere partijen uit te wisselen. Contact via mobiele telefoons biedt uitkomst in situaties die als bedreigend worden ervaren. Kranten, officiële documenten en internet geven de betrokkenen de mogelijkheid hun boodschap zo duidelijk mogelijk over te brengen. De ontvanger krijgt de tijd om de boodschap goed tot zich door te laten dringen. Deze communicatiemiddelen kunnen echter wel de snelheid in communicatie vertragen.

Sociale netwerken aan de basis
Humanitaire organisaties kunnen alleen adequaat inspelen op situaties als ze een uitgebreid netwerk hebben in de regio waarin ze opereren. Bij hun contacten met ambassades, non-gouvernementele organisaties, organisaties van de Verenigde Naties, de pers, het leger en de lokale bevolking staat het opbouwen en onderhouden van een vertrouwensband voorop. Naast mondelinge en face-to-face communicatie zijn informele, sociale gemeenschappen hierbij een grote hulp. Als z'on netwerk ondersteund wordt door een sociaal internetplatform zoals Facebook, aangevuld met real-time communicatiemogelijkheden zoals de webcam, zouden humanitaire hulpverleners hun netwerk optimaal kunnen gebruiken om rechtstreeks informatie uit te wisselen en te vergelijken.

Juiste inzet van middelen
Een gebrekkig communicatieproces kan informatiedeling belemmeren en daardoor zelfs een crisis verhevigen. Het is van doorslaggevend belang dat communicatiemiddelen mensen in staat stellen gelijktijdig aan eenzelfde doel te werken. Snelheid in communicatie is cruciaal. De beschikking over zoveel mogelijk communicatiekanalen beperkt de risico’s van uitval van één of meerdere ervan. Een juiste inzet van communicatiemiddelen stelt humanitaire organisaties concreet in staat sneller en beter te reageren, waardoor humanitaire hulp op de juiste tijd en op de juiste plaats terechtkomt, en uiteindelijk meer mensenlevens gered worden.