Econtrack is een initiatief van de Faculteit Economie & Bedrijfswetenschappen
Onderzoek

'Informatie geven leidt niet tot betere pensioenkeuzes'

17 december 2012 - 8791 keer bekeken - Arbeid, zorg & vergrijzing

Weten dat we later geld tekort zullen komen, is niet voldoende om ons nu tot meer sparen aan te zetten. Campagnes die ons 'pensioenbewustzijn' willen verhogen door het geven van meer informatie, hebben daarom geen effect. Dat schrijft Henriëtte Prast van Tilburg University in het DNB working paper Is Information Overrated? Evidence from the Pension Domain. "We kunnen nog zo graag willen dat informatie verstrekken werkt, maar dit onderzoek laat zien dat het niet zo is", zegt Prast.

Pensioenen zullen in de toekomst waarschijnlijk lager uitvallen dan nu en werknemers gaan een groter deel van de beleggingsrisico's dragen. Die ontwikkelingen maken het wenselijk en misschien ook wel noodzakelijk dat burgers meer geld opzij leggen voor later. Samen met Federica Teppa (De Nederlandsche Bank en Netspar) en Anouk Smits (Tilburg University) onderzocht Prast - ook onderzoeker bij Netspar - of mensen dat ook zullen gaan doen. In een enquête onder ruim 1500 gezinnen in het DNB Household Survey van het Tilburgse CentERdata werd onder meer de vraag voorgelegd: Stel dat uw pensioeninkomen een kwart lager is dan u had verwacht. Past u uw huidige leven(sstijl) aan om straks een hoger pensioeninkomen te hebben?

Gepensioneerden
Van de werknemers die deze vraag beantwoordden zei 21 procent dat te zullen doen. Eenderde zegt dat het waarschijnlijk verstandig is om te doen, maar dat het er waarschijnlijk niet van zal komen en 29 procent zegt zijn levensstijl niet te zullen aanpassen. De gepensioneerden die aan het onderzoek meededen kregen een soortgelijke  vraag voorgelegd. Hun antwoorden wijken sterk af van die van nu nog werkenden: bijna de helft geeft aan dat ze wel hun levensstijl veranderd zouden hebben, als hen een tijd geleden was verteld dat hun pensioeninkomen flink lager zou uitvallen.

Wilskracht
"De uitkomsten tonen aan dat mensen moeite hebben met 'verstandige beslissingen' als die de toekomst betreffen", aldus Prast. "Dat sluit aan bij ander onderzoek naar het effect van informatie op gedrag. In dit geval: we weten dat we ooit oud zijn, maar we kunnen het ons letterlijk niet voorstellen. Onderzoek met behulp van hersenscans toont ook aan dat als twintigers denken aan sparen voor pensioen, in de hersenen hetzelfde gebeurt als wanneer ze nadenken over geld weggeven aan iemand die ze niet kennen."
Kennis en informatie verstrekken over pensioenen voorkomt dit niet. "Het gaat niet om het weten. Mensen wéten wel dat ze dik worden van te veel eten, en toch blijven ze te veel eten. Rokers wéten dat roken dodelijk is, en toch blijven ze het doen. Datzelfde mechanisme is van toepassing op sparen voor later. Het is een kwestie van wilskracht en de kunst verleidingen te weerstaan."

Weggegooid geld
Bij tijd en wijle voeren overheid, pensioenfondsen en werkgevers campagnes die 'ons' bewust moet maken van deze problematiek. De aanpak van die campagnes komt neer op 'vertellen hoe een en ander in elkaar zit'. "Dat is weggegooid geld", zegt Prast over die campagnes. "Ik vind dat je moet kijken of beleid werkt en in dit geval is dat duidelijk niet het geval. Je kunt wel heel graag wíllen dat het werkt, maar het is niet zo."
In plaats van campagnes die berusten op het geven van informatie, pleit de Tilburgse hoogleraar ervoor dat werkgevers zich inspannen om werknemers te laten vastleggen dat ze meer gaan sparen. "Bied hen bijvoorbeeld een contract aan waarin staat dat alle extraatjes van het komende jaar - vakantiegeld, bonussen, gratificaties - in de pensioenpot worden gestort. Zo'n contract bied je niet aan op het moment dat het geld wordt uitgekeerd - want dan is men in de verleiding het uit te geven - maar bijvoorbeeld aan het eind van het jaar."

Bron foto: Flickr, Paul Bonhomme

Reageren
Experts
© 2014 Universiteit van Tilburg Disclaimer  |  Privacy  |  About  |  Contact  |  Mobiele website