Noodfonds EFSF redt de banken

De oprichting van het Europese noodfonds EFSF heeft de financiële positie van banken verbeterd. De European Financial Stability Facility werd in mei 2010 aangekondigd om landen in de eurozone zonodig te helpen bij de herfinanciering van hun schulden, maar in de praktijk is het effect dat banken die veel 'zwakke' euroleningen hebben uitstaan, erop vooruit gaan.

De gevolgen van de instelling van de EFSF zijn in kaart gebracht door Harry Huizinga en Bálint Horváth van Tilburg University. Ze analyseerden aandelenkoersen en de koersen van obligatieverzekeringen uit de dagen na 9 mei vorig jaar, de dag dat de lidstaten van de Europese Unie het fonds aankondigden. Hun bevindingen zijn gepubliceerd in een discussion papar van het European Banking Center: Does the European Financial Stability Facility bail out sovereigns or banks? An event study.

Verzekering
De speciale aandacht van de onderzoekers ging uit naar de aandelenkoersen van banken die veel leningen aan de zwakkere eurolanden in de boeken hebben staan (Griekenland, Italië, Spanje, Portugal en Ierland) en naar de zogeheten CDS-spreads van leningen aan banken en aan overheden. Deze Credit Default Swaps zijn een soort verzekering tegen wanbetaling: een hogere koers wil zeggen dat de markt het risico van de onderliggende lening hoger inschat.

Blijvend effect
De aandelenkoersen van de banken stegen aanvankelijk na 9 mei, maar vielen toen weer terug. De EFSF had echter een blijvend effect op de CDS-spreads van de leningen aan banken: die namen af, waardoor de financiële positie van de banken verbeterde. Dat positieve effect op de waarde van de bankobligaties was sterker dan het negatieve effect van de daling van de waarde van de aandelen. Uit de ontwikkeling van de CDS-spreads voor overheidsleningen bleek dat ook de zwakkere eurolanden erop vooruit gingen.

Verschuiving
Huizinga kwalificeert de oprichting van het EFSF daarom als "een verschuiving van kredietwaardigheid" van sterke naar zwakke eurolanden en ook van banken met weinig problematische leningen op de balans naar banken met meer problematische leningen. Banken die gevestigd zijn in de zwakkere eurolanden zijn er ook in een ander opzicht op vooruit gegaan, aldus Huizinga. "Voor die banken was het risico groter geworden dat hun overheid hen niet zou kunnen redden als ze in de problemen zouden komen. Daarom profiteren ze als de kredietwaardighed van hun overheid toeneemt: dan wordt de kans groter dat ze weer gered worden als ze het niet meer alleen aankunnen."