Nederlanders zeggen sneller tevreden te zijn dan Amerikanen

Vraag Amerikanen en Nederlanders of zij tevreden zijn met hun inkomen, en de verschillen tussen de groepen zijn groot. Die uitkomst is echter vertekend omdat Nederlanders eerder geneigd zijn om aan te geven tevreden te zijn dan Amerikanen.
Voor een eerlijke vergelijking moet hiervoor gecorrigeerd worden. De tevredenheid over inkomen is dan in beide landen vrijwel gelijk.

Dat blijkt uit het onderzoek Are Americans Really Less Happy With Their Incomes? van Arie Kapteyn en James P. Smith van RAND en Arthur van Soest van Tilburg University. De onderzoekers signaleren dat er in veel landen tevredenheidsonderzoek wordt gedaan en dat de verleiding bij onder meer beleidsmakers groot is deze onderzoeken met elkaar te vergelijken. Dat kan leiden tot verkeerde conclusies.

In het onderzoek gebruiken Kapteyn, Smith en Van Soest een methode die een correctie mogelijk maakt waardoor die vergelijking wel eerlijk is. Nederlanders en Amerikanen kregen niet alleen vragen over hun tevredenheid over het eigen inkomen. Ze moesten ook oordelen over de inkomenstevredenheid van personen in een fictief voorbeeld.

In de beoordeling van het eigen inkomen, lijken Amerikanen meer ontevreden dan Nederlanders. Dat is opvallend aangezien het Amerikaanse inkomen vertaald naar koopkracht hoger is dan dat van Nederlanders.

Ook bij het beoordelen van de fictieve voorbeelden, bleken Nederlanders positiever te zijn dan Amerikanen. Over hetzelfde inkomen gaven zij eerder aan tevreden te zijn.

Een ander verschil in de beoordelingen is dat Nederlanders de extremere antwoorden lijken te ontwijken. Bijna niemand beoordeelt het inkomen met een ‘zeer tevreden’ of ‘zeer ontevreden’. Amerikanen zijn daarin meer uitgesproken.

De onderzoekers hebben de patronen in de antwoorden op de fictieve voorbeelden gebruikt om de tevredenheid over het eigen inkomen te corrigeren. Pas nadat de ‘culturele’ verschillen zijn weggewerkt, kunnen de uitkomsten eerlijk met elkaar vergeleken worden. Na deze correctie blijkt dat de tevredenheid over het inkomen onder Amerikanen en Nederlanders vrijwel gelijk is.

De onderzoekers vonden na de correctie echter ook een belangrijk verschil tussen de twee groepen. Bij Amerikanen is het effect van het eigen inkomen op de inkomenstevredenheid veel sterker dan bij Nederlanders. Amerikanen met een laag inkomen zijn veel ontevredener dan Nederlanders met een laag inkomen. Dat zou zo kunnen zijn omdat Nederland een uitgebreider sociaal vangnet heeft met bijvoorbeeld huursubsidies, zo schrijven de onderzoekers.

In het onderzoek is gebruik gemaakt van het CentERpanel. Dat is een representatieve groep van 2250 Nederlandse huishoudens die wekelijks vragen beantwoorden via internet. In Amerika zijn 1113 personen van het RAND American Life Panel (ALP) ondervraagd.

Afbeelding: Marike van Pagée