Deals met ziekenhuizen zijn niet altijd gunstig

Ziektenkostenverzekeraars sluiten deals met ziekenhuizen en bedingen collectieve kortingen voor de behandeling van hun verzekerden. Dat loont, omdat de kosten voor de verzekeraars hierdoor dalen. Goed voor de marktwerking. Alleen heb je als particulier niet langer de vrijheid om naar het ziekenhuis te gaan dat jij hebt uitgezocht. En dat is slecht voor de keuzevrijheid, zeggen de Tilburgse economen Jan Boone en Gijsbert Zwart, samen met hun CPB-collega Michiel Bijlsma. Verzekeraars die kortingen bedingen en andere ziekenhuizen uitsluiten, verkopen volgens hun conclusies een inferieur product.

Als je niet verzekerd bent, wordt het nog erger
Voor landen als Nederland, waar een ziektekostenverzekering voor iedereen verplicht is, blijft het hierbij. Maar in de Verenigde Staten gaan de deals tussen ziekenhuizen en verzekeraars ten koste van een kwetsbare groep: de onverzekerden. Hoe zit dat? De overeenkomst tussen een ziekenhuis en een verzekeraar dwingt patiënten vaak tot een lange reis die het nodige geld kost. Onverzekerden hebben dat geld niet, kunnen zich niet verzekeren en kloppen dus voor noodzakelijke behandelingen aan bij het dichtstbijzijnde ziekenhuis – dat door de verzekeraar is uitgesloten. Als dat ziekenhuis geen concurrent in de buurt heeft (waar ook onverzekerden terecht kunnen) stijgen de kosten. Vaak komt de duurdere behandeling dan uiteindelijk voor rekening van de overheid. De Verenigde Staten hebben in 2001 ruim 23 miljard vergoed voor de behandeling van onverzekerden.

De bedoeling van concurrentie in de zorg is dat het uiteindelijk leidt tot een goedkoper optimaal aanbod en lagere premies. Dat is in principe ook zo, zolang toezichthouders zoals de NMa en NZa de deals tussen ziekenhuizen en verzekeraars blijven toetsen. Selectief contracteren is goed voor marktwerking zolang er geen ziekenhuis met marktmacht buitengesloten wordt door verzekeraars. Onder deze omstandigheden kunnen verzekeraars hun onderhandelingsmacht ten aanzien van ziekenhuizen vergroten zonder dat dit ten koste gaat van onverzekerde patiënten.