Geen Eurobonds zonder een versterkt Stabiliteitspact

Een bundeling van de staatsschulden van de lidstaten van de Europese Unie in zogeheten Eurobonds maakt alleen kans als die wordt voorafgegaan door nieuwe, glasharde afspraken over de handhaving van de budgettaire discipline onder lidstaten. Dat schrijft hoogleraar Sylvester Eijffinger van de Universiteit van Tilburg in een advies aan het Europees Parlement, in het kader van de monetaire dialoog met ECB-president Jean-Claude Trichet.

Het afgelopen jaar zijn onder meer Ierland, Griekenland, Portugal en Spanje op de financiële markten zwaar gestraft voor de staat waarin hun overheidsfinanciën verkeert. In het Europese Verdrag is weliswaar afgesproken dat landen die zich niet aan de regels van de Unie houden, aan hun lot overgelaten moeten worden (de no-bailout clausule), maar desondanks is de Unie Griekenland en Ierland te hulp geschoten met noodfondsen.

Daarmee is echter de dreiging die over de hele eurozone hangt, niet weggenomen. Daarom wordt nu volop gedebatteerd over de middelen die moeten worden ingezet om de stabiliteit van de Unie op de langere termijn te waarborgen. Daarbij wordt vaak teruggekomen op de mogelijkheid nationale staatsobligaties (gedeeltelijk) af te schaffen en te vervangen door een gezamenlijke, Europese financiering van overheidsbudgetten: Eurobonds, of Euro-obligaties.

Eijffinger geeft in zijn briefing paper Eurobonds - Concepts and Implications een overzicht van de voorstellen tot nu toe. Het ene gaat verder dan het andere, maar ze bieden alle veelbelovende voordelen, concludeert hij. Gemene deler is dat de obligaties centraal worden uitgegeven en dat vervolgens het opgehaalde geld naar rato aan de verschillende lidstaten wordt toegekend, tegen een tarief dat de staat van de overheidsfinanciën van dat land weerspiegelt. Voor die verdeling moet een onafhankelijke instelling worden opgericht. Een van de voornaamste voordelen is dat landen die eventueel in de problemen geraken, niet meer zijn overgeleverd aan de soms wel zeer grillige markten.

Maar Eijffinger ziet ook enkele belangrijke nadelen. 'De gebrekkige mogelijkheden die de Unie nu heeft om begrotingsdiscipline af te dwingen, zijn geen goede basis voor een uitbreiding van de onderlinge afhankelijkheid', aldus de hoogleraar. 'Bovendien staan alle voorstellen tot nu toe op gespannen voet met de no-bailout clausule in het Europese Verdrag. Het komt er telkens toch op neer dat de sterke landen de kolen uit het vuur halen voor de zwakkere landen.'

Het zijn ook de financieel sterkere landen, zoals Duitsland en Nederland, die politiek het meeste moeite hebben met het idee van Eurobonds. Eijffinger: 'Zij zullen alleen te overtuigen zijn met een voorstel dat voorziet in een sterke structuur, die garandeert dat het bepalen van (semi-)automatische sancties onafhankelijk, geloofwaardig en effectief kan plaatsvinden.'

Een dergelijke structuur moet volgens Eijffinger worden opgezet voordat er sprake kan zijn van welk Eurobond-uitgifteschema dan ook. 'Eerst zal het Stabiliteitspact in deze zin moeten worden hervormd door het invoeren van deze (semi-)automatische sancties en alle landen van de Unie zullen zich daar volledig aan moeten committeren.'

Bron foto: Rock Cohen, Flickr