Voorzorgsmaatregelen broeikaseffect zijn economisch rationeel

Uit voorzorg CO2-emissies beperken is niet alleen nodig volgens degenen die 'zeker weten' dat het broeikaseffect anders tot catastrofes zal leiden. Het is daarnaast economisch het meest rationele om te doen - ook al staat niet vast dat catastrofes zich werkelijk zullen voordoen.

Dat is een van de conclusies op grond van een modelstudie die is verricht door de Tilburgse econoom Aart de Zeeuw en zijn collega's Stephen Polasky van de University of Minnesota en Florian Wagener van de Universiteit van Amsterdam. De resultaten zijn gepubliceerd in het paper Optimal Management with Potential Regime Shifts.

Overbevissing
Voortbordurend op onderzoek naar complexe, dynamische systemen is in de studie een model geanalyseerd van visserijvraagstukken, met name dat rond overbevissing: hoeveel vis kan worden gevangen zonder dat ecosystemen worden vernietigd? Vernietiging van die ecosystemen kan leiden tot het totale verdwijnen van vissoorten, een catastrofale ontwikkeling die de gebruikers van het systeem over zichzelf zouden hebben afgeroepen. Aan de andere kant is er een economische noodzaak vis te vangen en bovendien zijn sommigen ervan overtuigd dat een en ander 'niet zo'n vaart zal lopen'.

Niet te grote ramp
Wat is de juiste handelswijze in een dergelijke situatie? Minder vis vangen terwijl je de kans loopt daarmee onnodig opbrengsten mis te lopen (het voorzorgsprincipe), of gewoon blijven vissen terwijl je daarmee de kans loopt alles te verliezen ('no regret')? De Zeeuw: “Onder twee voorwaarden blijkt het voorzorgsprincipe het meest rationeel te zijn. Ten eerste als duidelijk is dat de acties van de betrokkenen ook effect hebben op de kans op rampspoed. Ten tweede moet de dreigende ramp niet te groot zijn. Chargerend: voorzorgsmaatregelen verliezen hun rationaliteit als het vooruitzicht de totale vernietiging van de wereld is. Maar bijvoorbeeld het veranderen van Europa in een moeras - door de zeespiegelstijging - is een ramp waarop men zich nog kan voorbereiden.” In de meeste economische studies wordt gepleit voor het zoeken van een balans tussen het voorzorgsprincipe en het principe van 'no regret'. In het model dat De Zeeuw en zijn collega’s beschrijven, slaat de balans echter door naar het voorzorgsprincipe.

Broeikaseffect
De Zeeuw ziet meer toepassingsmogelijkheden van het model: “Onder de twee genoemde voorwaarden is het model ook van toepassing op financiële systemen. De vraag is dan of men actoren in de financiële wereld hun gang moet laten gaan en daarbij de kans op een volgende financiële crisis voor lief moet nemen, of dat men, uit voorzorg, meer beperkende maatregelen moet nemen. Die leiden dus tot minder groei in de sector, maar verminderen de kans op een nieuwe ramp.”

“Evenzo zijn deze principes toe te passen op de vraag of CO2-emissies beperkt moeten worden met het oog op de niet-zekere gevolgen van het broeikaseffect. Het antwoord is bevestigend: voorzorgsmaatregelen nemen is economisch rationeler dan hopen dat het allemaal mee zal vallen.”