Een heldere visie op beleggen voorkomt ellende

Pensioenfondsen met bestuurders die een eigen, heldere kijk hebben op beleggen, behalen hogere opbrengsten dan fondsen die met alle winden meewaaien. Bijten in elke wortel die door de financiële industrie wordt voorgehouden, is een kostbare zaak.

Kees Koedijk en Alfred Slager van de Universiteit van Tilburg rekenen in hun boek Investment Beliefs. A positive approach to institutional investing af met de mythe dat beleggen een exacte wetenschap is waarvan de uitoefening moet worden overgelaten aan hoogbegaafde professionals. ”De experts kunnen dat wel eens suggereren, maar ook zij maken elke dag weer subjectieve keuzes”, aldus Slager. “Het is belangrijk de achtergronden van die keuzes te begrijpen.”

Pensioenfondsbestuurders
Koedijk en Slager richten zich met hun boek vooral op bestuurders van pensioenfondsen. Die worden door hun vermogensbeheerders veelal overladen met informatie die de superioriteit moet aantonen van het beleggingsbeleid dat zij in opdracht van het fonds uitvoeren. Maar aan dat beleggingsbeleid liggen keuzes ten grondslag en van verreweg de meeste van die keuzes is wetenschappelijk niet bewezen dat ze beter of slechter zijn dan andere. Vaak is dat ook niet mogelijk.

Toegevoegde waarde
Moet de pensioenfondsbestuurder dan maar afgaan op de blauwe ogen van zijn vermogensbeheerder? Dat zeker niet. Maar: in Investment Beliefs wordt benadrukt dat de toegevoegde waarde van de bestuurder niet gezocht moet worden in bij wijze van spreken het narekenen van de sommen die bepalen of het gunstig is om voor twee jaar of voor vier jaar een renteswap aan te gaan. De toegevoegde waarde zit hem wel in het ontwikkelen van een beleggingsovertuiging, een visie op wat beleggen is en vermag te zijn, op de mogelijkheden en de beperkingen van de kapitaalmarkten. Beschikt men over een dergelijke heldere visie dan kan die dienst doen als referentiekader voor alle mooie plannetjes en leuke ideetjes die de vermogensbeheerder oppert.

Beleggingsovertuiging
Een uitgebreid onderzoek naar pensioenfondsen, hun bestuurders en (de resultaten van) het beleggingsbeleid leerde Koedijk en Slager dat een consistente beleggingsovertuiging een onderscheidend kenmerk is van pensioenfondsen die beter presteren. Een belangrijke verklarende factor is dat consequent gehanteerde keuzes voorkomen dat een beleggingsportefeuille (te) veel wisselingen ondergaat, wisselingen die vaak alleen maar leiden tot hogere transactiekosten en nauwelijks bijdragen aan een hogere opbrengst. Zoals bekend leiden bij een pensioenfonds minimale kostenstijgingen al tot aanzienlijk lagere pensioenopbrengsten.

Stappenplan
Investment Beliefs bevat onder meer een stappenplan dat bestuurders kan helpen een beleggingsovertuiging te ontwikkelen. Slager: “Iedereen begrijpt inmiddels dat de economie en de kapitaalmarkten niet in harde, voorspellende modellen te vangen zijn. Beleggen gaat over menselijk gedrag. Wij roepen pensioenfondsen op daar een visie op te ontwikkelen. Er zijn geen objectieve waarheden. Maar de subjectieve uitgangspunten moeten wel expliciet worden gemaakt, anders dreigt een zwalkend beleid.”