Armlastige Amerikaan zwaar afhankelijk van huizenmarkt

Als een Amerikaan persoonlijk failliet gaat, blijft het vermogen dat hij in zijn huis heeft belegd (deels) buiten dat faillissement. Die regeling zet vooral armlastige Amerikanen ertoe aan een groter deel van hun middelen aan hun huis te spenderen, zo blijkt uit een onderzoek van Harry Huizinga en Luc Laeven van de Universiteit van Tilburg, in samenwerking met economen van onder meer de ECB en het IMF.

De uitzonderingsregeling stamt al uit de 19de eeuw, maar in de huidige omstandigheden werkt hij verstorend op de keuzes die consumenten maken, aldus de onderzoekers. “We hebben bovendien niet kunnen aantonen dat de regeling een positief macro-economisch effect heeft, bijvoorbeeld de bevordering van eigenwoningbezit”, zegt Huizinga.

Zwakke gezondheid
Vooral burgers die een groter risico lopen op een faillissement (Chapter 7) maken gebruik van de mogelijkheden die veel Amerikaanse staten bieden met deze homestead exemptions. Dat zijn de armlastige burgers en degenen met een zwakke gezondheid. De ervaring leert dat ongeveer de helft van het aantal persoonlijke faillissementen in de VS verband houdt met het niet kunnen betalen van de ziekenhuisrekening.

Vooruitzicht
Het gevolg is dat deze groep voor zijn economische positie sterk afhankelijk is van de ontwikkelingen op de huizenmarkt, terwijl men de middelen eigenlijk liever ergens anders aan zou willen besteden. Maar daarvan wordt men weerhouden door het vooruitzicht van een mogelijk faillissement. Overigens is zo'n faillissement in de VS niet uitzonderlijk. Er worden per jaar ongeveer één miljoen personen bankroet verklaard.

Schuldeisers
Het onderzoek - Who invests in home equity to exempt wealth from bankruptcy? - analyseert gegevens van ongeveer dertigduizend huishoudens in diverse Amerikaanse staten, die homestead exemptions in verschillende omvang hanteren, van nul dollar in Maryland tot ongelimiteerde bedragen in bijvoorbeeld Florida en Texas. De exemptions stammen uit de tijd dat staten op allerlei manieren probeerden pioniers te verleiden zich te vestigen. Achtervolgd door schuldeisers uit een andere staat? Geen probleem, het huis dat je hier bouwt zal nooit kunnen worden opgeëist.

Impopulair
In de VS wordt bij tijd en wijle gediscussieerd over de zin van een dergelijke regeling in de 21ste eeuw. Op dit moment niet, zo zegt Huizinga, want in economisch zware tijden willen beleidsmakers geen impopulaire maatregelen nemen die rechtstreeks gevolgen hebben voor de portemonnee van burgers - zoals in Nederland de hypotheekrenteaftrek onaangeroerd is gebleven. “In principe toont dit onderzoek echter aan dat een ander soort vrijstelling bij faillissementen economische efficiënter zou zijn. Bijvoorbeeld een vrijstelling van een bedrag van tienduizend dollar voor iedereen, huizenbezitter of niet. Dat zou de verstorende werking van de huidige regeling neutraliseren.”