Oordeel over fusie op tweezijdige markt kan beter

Fusies tussen bedrijven die tegelijkertijd twee typen klanten bedienen, moeten worden beoordeeld naar de gevolgen voor die klantgroepen gezamenlijk. Mededingingstoezicht dat alleen kijkt naar één zijde van de markt, is onvoldoende genuanceerd. Dat is de conclusie van een onderzoek dat het TILEC (Tilburg Law and Economics Center) en het Brusselse advocatenkantoor Howrey hebben verricht in opdracht van de NMa, de Nederlandse Mededingingsautoriteit.

De analysemodellen die veel mededingingsautoriteiten in Europa gebruiken, zijn niet berekend op wat 'tweezijdige' markten worden genoemd. Dat zijn markten met producten of diensten die een schakel vormen tussen twee klantgroepen. Een creditcardmaatschappij bijvoorbeeld heeft enerzijds consumenten als klant, anderzijds winkeliers. Een krantenuitgever levert enerzijds informatie aan lezers, anderzijds een advertentieplatform aan adverteerders. Een veiling biedt transactiemogelijkheden aan waarbij zowel kopers als verkopers gebaat zijn.

Het bijzondere van dit type markt is dat de vraag aan de ene zijde afhankelijk is van de vraag aan de andere: een creditcard die door weinig winkels wordt geaccepteerd is niet erg aantrekkelijk voor consumenten, en omgekeerd.

Marktdefinitie
Grote fusies tussen bedrijven worden beoordeeld door mededingingsautoriteiten die vooral kijken of er geen ongewenste concentratie van marktkracht plaatsvindt. Monopolievorming of dreigende monopolievorming staat een gezonde concurrentie in de weg en dat is niet in het belang van de consument.

Het uitgangspunt van dergelijke beoordelingen is een definitie van de markt waarop de bedrijven actief zijn en dat is juist het onderwerp van de TILEC-studie. 'De tweezijdigheid van sommige markten wordt te vaak niet erkend', zegt onderzoeker Lapo Filistrucchi, die de studie coördineerde. 'Men heeft het bijvoorbeeld over de krantenmarkt, terwijl dat niet de relevante markt hoeft te zijn waarop krantenuitgeverijen concurreren. Als het om advertenties gaat, ondervinden zij bijvoorbeeld eerder concurrentie van televisiezenders dan van andere krantenuitgevers.'

Prijsstrategie
Een tweezijdige markt is daarnaast complex, omdat vraag en aanbod aan beide kanten elkaar beïnvloeden. De prijsstrategie van een onderneming kan daarop gericht zijn. Een gratis dagblad is dan geen prijsdumping, maar een onderdeel van een strategie die gericht is op het bieden van bereik aan de adverteerder. Zo kan een creditcardmaatschappij ook kaarten aanbieden tegen een prijs die lager lijkt te zijn dan de kostprijs.

Uitleg
Het onderzoek pleit er grofweg voor dat fusies tussen bedrijven die opereren op tweezijdige markten soepeler worden beoordeeld dan nu het geval is. Volgens Filistrucchi werken op dit moment alleen de NMa en de Europese Commissie met modellen die rekening houden met deze mechanismen, ook al gebeurt dat nog niet altijd van harte. Het onderzoek is inmiddels internationaal wel aangeslagen. Filistrucchi is door meerdere toezichthouders gevraagd uitleg te komen geven. 'We hopen dat dit leidt tot meer maatwerk in het toezicht op fusies.'