Niet geld maar altruïsme vergroot sociale verantwoordelijkheid van manager

De overheid moet voorzichtig zijn met het financieel stimuleren van maatschappelijk verantwoord gedrag bij managers in het bedrijfsleven. Dat kan juist averechts werken, concluderen de Tilburgse onderzoekers Johan Graafland en Corrie Mazereeuw - Van der Duijn Schouten in hun onderzoek Motives of Socially Responsible Business Conduct, dat ze samen hebben uitgevoerd met Muel Kaptein van de Erasmus Universiteit Rotterdam.

Het onderzoek is uitgevoerd onder 473 Nederlandse managers. Maatschappelijk verantwoord gedrag binnen die groep is gerelateerd aan financiële, ethische en altruïstische motieven en het inkomen. Uit onderzoek blijkt dat de meeste managers financieel gemotiveerd zijn en eerder maatschappelijk verantwoord handelen als dat gedrag een positieve invloed heeft op hun inkomen. Maar omgekeerd geldt ook: hoe hoger zijn inkomen, hoe meer oog voor maatschappelijk verantwoord gedrag de manager heeft. 

Altruïstisch
Een kleiner deel van de managers handelt maatschappelijk verantwoord vanuit altruïstische motieven of omdat zij het als een morele plicht zien. In vergelijking met managers die enkel financieel gemotiveerd zijn, leidt een altruïstische motivatie wel tot meer maatschappelijk verantwoord gedrag.

Maatschappelijk verantwoord gedrag in het bedrijfsleven is en wordt veel onderzocht. Er is echter weinig aandacht voor de vraag waarom bedrijven maatschappelijk verantwoord gedrag vertonen. Vaak wordt aangenomen dat financiële motieven de voornaamste drijfveer zijn, aldus de onderzoekers.

Graafland, Mazereeuw - Van der Duijn Schouten en Kaptein concluderen echter dat die aanname onjuist is. Maatschappelijk verantwoord gedrag wordt juist veel meer bepaald door het altruïsme van een manager dan door de vraag of hij er financiële voordelen in ziet.

Geld prikkelt niet, debat wel
Uit het onderzoek blijkt dat wanneer mensen financieel beloond worden voor maatschappelijk gewenst gedrag, dit soort altruïstische motivaties juist afnemen.

Voor beleidsmakers en niet-gouvernementele organisaties is het daarom beter het publieke debat over maatschappelijk verantwoord gedrag van bedrijven te stimuleren dan dat gedrag met financiële prikkels proberen op te krikken. Het publieke debat kan de wil zich maatschappelijk verantwoord te gedragen bij managers versterken.